oktober 2020
M D W D V Z Z
« feb    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

De DAST is een zeer geavanceerde telescoop. Om dit unieke project te realiseren zijn sponsors vanuit het bedrijfsleven onontbeerlijk.

De DAST website is daarom uitgebreid met een lijst van onze huidige sponsors, zie: DAST sponsors

De nieuwe nieuwsbrief 8 staat online, zie Nieuwsbrief 8

Het 3D ontwerp voor de sokkel die onder de Zeiss montering moet komen te staan is gereed.

Zuil spanning+doorbuiging Zuil voor knikzuilmontering Zuil voor knikzuilmontering doorsnede

Een journalist van de lokale krant , Wim Poels, interviewt het project team over het zonneproject van sterrenwacht Halley.

Afb082

Hieronder volgt het artikel wat is verschenen in de lokale nieuwskrant:

“Lang gekoesterde wens Halley gaat in vervulling:

‘Niets is zo mooi als naar de zon te kijken’

HEESCH/VINKEL – Het is al een lang gekoesterde wens die in vervulling gaat. Publiekssterrenwacht Halley, tussen Vinkel en Heesch, heeft een ton subsidie gekregen voor onder meer de bouw van een zonnetelescoop. Over een jaar kunnen liefhebbers er live kijken naar zonnestormen, zonnevlekken en andere spectaculaire effecten op de ster die ons van onze energie voorziet.

Door Wim Poels

Al zo’n 25 jaar geleden dachten de leden van Halley na over de aanschaf van zo’n apparaat. Heel even dan, want de kosten bleken veel te hoog voor een dergelijk amateurgezelschap. Maar met het voortschrijden van de techniek is dat veranderd. Nog altijd is er een forse investering nodig. Maar dankzij steun van de provincie en de EU, die elk een halve ton bijdragen, en vooral een flinke eigen inzet van kennis en arbeid is het mogelijk om de Dutch Amateur Solar Telescope DAST te bouwen.
Er zijn verschillende redenen voor de publiekssterrenwacht om zo’n zonnetelescoop te willen hebben. Een belangrijke is om het grote aantal bezoekers ook overdag zelf door een telescoop te laten kijken. Jaarlijks bezoeken zo’n 5000 belangstellenden de sterrenwacht en een groot deel daarvan bestaat uit schoolkinderen die onder lestijd komen. Aan sterren valt er dan niks te zien.
Daar komt bij dat kijken naar de zon ongemeen boeiend is, ook voor de leek. “Er is niets zo mooi als naar de zon te kijken”, vertelt projectbeheerder Dennis van Delft. “Als je kijkt naar de sterren of planeten, dan ziet de oppervlakkige toeschouwer voortdurend hetzelfde. Maar op de zon zie je zonnestormen, zonnevlekken en dergelijke. Elke paar minuten is deze ster anders. Vooral de laatste tien jaar is het kijken naar de zon heel populair geworden.”
“We kunnen die bewegingen bovendien live in het auditorium laten zien”, vervolgt Herman ten Haaf. Hij bouwt telescopen voor de veeleisende amateur. “Daar kun je dan weer hele verhalen aan ophangen.”

Educatie
Educatie en bewustwording zijn tenslotte twee belangrijke speerpunten van de sterrenwacht. “Sterren zijn de basis van alles wat we kennen. We zijn allemaal sterrenstof”, zegt Ten Haaf. Van Delft: “Ook is het goed om te laten zien hoeveel energie de zon geeft.”
Een zonnetelescoop is bepaald iets anders dan verrekijker met een eclipsbrilletje. De heren van Halley beloven dat de DAST een van de meest geavanceerde zonnekijkers voor amateurs in Europa wordt. De telescoop krijgt straks enkele filters, die het licht van verschillende frequenties doorlaten. Zo kun je bijvoorbeeld specifiek kijken naar elementen als waterstof of helium. Die beelden zien er anders uit en daar kan de kijker ontwikkelingen uit afleiden. Omdat licht dat van je afgaat een andere frequentie heeft dan licht dat naar je toekomt, net als bijvoorbeeld het geluid van een ambulance verandert als die voorbijrijdt, is het ook mogelijk om bewegingen van stormen te zien.

Planetenpad
De zonnetelescoop is niet de enige nieuwigheid die de sterrenwacht het komend jaar ontwikkelt. Er komt ook een planetenpad. Dat ons zonnestelsel op schaal in de vorm van een fietstocht. Het pad begint zo’n tien kilometer van de sterrenwacht. Bij het natuurcentrum Slabroek in Uden komt een zuil met een speldenknopje, Pluto. “Het is weliswaar geen planeet, maar de mensen vinden toch dat die erbij hoort”, meent Van Delft. Via Neptunus, Uranus, Saturnus, Jupiter, Mars, Aarde, Venus en Mercurius komt de fietser uiteindelijk bij Halley, waar een 2,3 meter grote bol de zon verbeeldt.

Publiekstrekker
De publiekssterrenwacht hoopt met alle nieuwe initiatieven een nog grotere publiekstrekker te worden. Het is dan ook de bedoeling dat Halley in het seizoen wat vaker op bijvoorbeeld zaterdagen open gaat. “Via de VVV bijvoorbeeld kunnen toeristen aan de fietstocht komen. En ook voor scholen worden we aantrekkelijker”, denken Van Delft en secretaris Maarten Geijsberts. “Zij kunnen hier allerlei projectjes omheen bouwen.” Zelfs voor studenten sterrenkunde wordt Halley een klein paradijsje, zo voorspellen de heren.
Een ton lijkt veel geld. Toch was de oorspronkelijke begroting het dubbele. Halley vroeg subsidie uit de provinciale leefbaarheidspot. Brabant zag het wel zitten, maar had nog maar de beschikking over een halve ton. “Met dat bedrag had het geen zin om te beginnen”, vertelt Ten Haaf. Daarom wees de provincie op het bestaan van het met Europees geld bestaande Leader-fonds. Dat wilde eenzelfde bedrag ter beschikking stellen.
Met zo weinig middelen zijn de medewerkers van Halley gedwongen zoveel als mogelijk zelf te doen en bovendien het bedrijfsleven te vragen om bijdragen. “Een bijdrage leveren kan bijvoorbeeld goed zijn voor het imago van een bedrijf”, meent Geijsberts. “Of het kan een uitdaging zijn om een onderdeel te maken.” Zo is er al een bedrijf dat het doek voor over de telescoop wil leveren. Dat vindt het mooi om door zo’n voorbeeldproject te laten zien waartoe de onderneming in staat is.

sterrenwacht-halley-1024x682

Zie hier het originele artikel: http://bernheze.gezien.nl/nieuws/sterrenwacht-halley-krijgt-zonnetelescoop.html

Hier zijn we nieuwe draad aan het tappen in de Zeiss montering.

Zeiss montering Twan

Twan Bekkers is hier draad aan het tappen.

Zeiss montering Marcel

Marcel van den Bosch is hier draad aan het tappen.

Zeiss montering Sören

Sören Ottenhof is hier draad aan het tappen.

De Zeiss montering wordt op dit moment aangepast bij astrosystems.nl. Hier is een onderdeel van de montering zichtbaar waarop de DAST straks komt te staan.Onderdeel zuil op freesbank Zuil op freesbank

DAST1

Vooraanzicht DAST met vangspiegelhouder

DAST2

Achterzijde vangspiegelhouder met vangspiegel en heat stop

DAST3

Vooraanzicht DAST

DAST4

Complete tekening van de DAST

DAST5

Detail vangspiegelhouder

Hieronder staan de op dit moment actuele tekeningen

Om slechts een deel van de felle Zon door te laten, is de DAST in het eerste brandpunt (voor de vangspiegel) voorzien van een zogenaamde heat stop. Deze heat stop laat slechts een deel van de Zon door en wordt actief gekoeld moet koelvloeistof. Daarnaast wordt over de voorzijde een laminaire luchtstroom gecreeerd om lokale slechte seeing te voorkomen. Zie voor een grotere versie het tabblad “ontwikkeling” http://www.zonnetelescoop.nl/?page_id=179

Heatstop1small Heatstop2small

 

 

 

DAST bijeenkomst, Halley 29-dec-2013

Aanwezigen: Felix Bettonvil, Dennis van Delft, Patrick Duis, Herman ten Haaf, Yigal Herstein, Ivar Kooren, Emil Kraaikamp, Arnoud van Kranenburg, Dennis Put, Carlo Veld

Bedoeling van de meeting was feedback van de experts uit zonne-fotograferend Nederland te krijgen en input van Felix als DOT-ervaringsdeskundige.

In telegramstijl worden de belangrijkste conclusies van de dag weergegeven:

1) Een smalband-filter kan het beste in situ worden gekalibreerd. De specificaties van leveranciers zijn niet betrouwbaar genoeg om vanuit te kunnen gaan.
2) Er worden vraagtekens gezet bij het live kunnen tonen van beelden aan het publiek. De datastream is te groot en de nabewerking van de mooie foto’s kost relatief veel tijd. Idem met een livestream via internet. De invloed van de luchtonrust op een dergelijke grote kijker is (te) groot.
3) Voor een livestream kan overwogen worden om een 150mm Lunt (nog aan te schaffen) te gebruiken. Die was al in het plan voorzien en zal in de toekomst gepiggybacked worden aan de hoofdkijker. Deze Lunt refractor is minder gevoelig voor seeing vanwege de kleinere apertuur.
4) Een afsluitbaar diafragma voor de hoofdspiegel is geen goed idee. Dit beïnvloedt de luchtstromingen rond de hoofdspiegel te veel waardoor de hoofdspiegel niet meer vrij in de lucht staat.
Opmerking Felix Bettonvil 1/3/2014:
“Ik zou zeggen dat het wel kan, maar het ontwerp is ingewikkelder omdat het ‘deksel’ achter de spiegel opgeborgen moet worden. Tevens moet het ‘fail safe’ zijn.”
5) Een CFD (Computational Fluid Dynamics) analyse is onnodig voor de kijker. Wel moet de hoofdspiegel in de wake van de zijwaardse lucht komen te staan. De wake wordt zeker beïnvloed door de ommuring. Om toch hiervan gebruik te maken, zal de kijker misschien op een uitschuifbare zuil geplaatst moeten worden. Hierdoor is een actieve luchtregeling rond de hoofdspiegel niet meer noodzakelijk.
Voor optimale beelden is een luchtstroom door de kijker noodzakelijk. Windstilheid is niet preferabel voor de kwaliteit van de beelden uit de kijker.
6) Ideeën om de temperatuur en luchtvochtigheid rondom de kijker constant te houden zijn o.a. om een sproeier rond de kijker aan te zetten, plastic witte platen rond de kijker te plaatsen, alles rond de kijker wit te verven (verf met TiO2)
7) Yigal heeft een simulatie gerund over het verschil tussen een truss met kogels (zuivere trekstaaf) en een truss die ingeklemd wordt (knikstaaf). De eerste wordt vaak in amateurtelescopen toegepast, de tweede vaak in professionele telescopen. De simulatie gaf aan dat de trussverbinding stijver wordt indien deze ingeklemd wordt bij gelijke geometrie van de truss-staven. Omdat we hier niet zeker van waren, is dit voorgelegd. Dit punt werd door Felix bevestigd.
8) Het is raadzaam om de heatstop te beschermen tegen reflecties. Hiervoor is gewoon een aluminiumplaat geschikt.
9) De heatstop moet nauwkeurig uitgelijnd zijn tov de secondaire spiegel om een goed beeld te garanderen. Het idee van één spidervane die zowel de secondaire spiegel als de heatstop vasthoudt in hun gemeenschappelijke zwaartepunt is zeker een te overwegen optie hiervoor.
10) Heatstop input. Omdat dit minder bekend was bij Herman en ondergetekende, was hiervoor input van Felix gewenst:
1. Heatstop van koper maken en met zilver hardsolderen.
2. Temperatuur van de heatstop moet onder de 1000K blijven bij invallende zon.
Opmerking Felix Bettonvil 1/3/2013:
“Smeltpunt soldeerverbinding ca. 700 graden”
3. Voorkant van de heatstop, optisch vlak polijsten, verzilveren en een SiO coating geven.
4. Bij de DOT wordt 6l/min koelmiddel rondgepompt. Dit wordt wel laminair gehouden.
5. Ethyleendiglycol, anti-algenmiddelen toevoegen aan demi-water is aan te raden. Houd de
voorraadtank met water gescheiden.
6. Koelkanaaltjes hoeven geen spiraal van Archimedes te zijn, mag ook gewoon zigzagpatroon.
Buitenom wel een luchtstroom om wervelingen te voorkomen.
7. De topring is een gevoelig element. Zorg voor een goede afscherming!
Opmerking Felix Bettonvil 1/3/2014:
“Deze zin snap ik niet helemaal. Ik denk je bedoelt hier te zeggen de onderkant van de spider en topring die beschenen worden door de felle zonneschijf bij pointen van de telescoop?”
11) Het is aan te raden om grijsfilters te gebruiken om de belichtingstijden van alle camera’s binnen een factor 2 ongeveer gelijk te maken. Deze ervaring komt uit de speckle- reconstructietechniek. Het lichtzwakste beeld zal waarschijnlijk het narrowband H-alpha beeld zijn. Een filterwheel is echter overkill. Ook moet de belichtingstijd binnen 20ms liggen.
12) Omdat het narrowband H-alpha beeld van de kijker waarschijnlijk het zwakste is, kan hierop geen rechtstreekse specle-reconstructie toegepast worden. Om die reden is het alternatieve idee om een relatief breedbandig filter op 651nm te gebruiken voor een zonsopname. Hierop wordt dan de specle-reconstructie gedaan en rechtstreeks overgezet naar de narrowband Halpha opname. Dit beeld is aanzienlijk lichtsterker.
13)Door bovenstaande breedbandige filter kantelbaar te maken, is de doorlaat regelbaar. Hierdoor kan alsnog een breedband Halpha filter gemaakt worden die de Doppler- verschuiving van protuberansen laat zien.
14) Beamsplitter, met name naar H-alpha deel, 5R/95T laten maken. 15)Er is momenteel geen experimentele statistiek beschikbaar wat de beste foto’s oplevert,
specle-reconstructie of lucky imaging. Theoretisch zou specle-reconstructie beter moeten zijn. Echter, hierover is, zeker onder amateurs, te weinig experimentele data beschikbaar. Omdat voor specle-reconstructie een significant grotere datastroom nodig is, is het raadzaam om eerst te bepalen wat beter werkt voordat tot aanschaf van hardware voor dit doel wordt besloten.
16) Wensen en eisen aan de camera’s:
1. De CaK camera sowieso vanwege de golflengte backilluminated, de andere cameras preferabel
backilluminated en anders frontilluminated.
2. 12bits camera is genoeg. 16bits is overkill.
3. 8-12μm pixels vanwege Nyquist sampling, Airy disc is ongeveer 25μm diameter, en een 25mm
diagonaal, dus 10MP
4. Framerate ongeveer 10beelden/s.
Opmerking Felix Bettonvil 1/3/2014:
“Alleen als dit financieel haalbaar is! Leidraad moet QE curve zijn. Als die goed genoeg is (zeg >30-40% bij 390nm) dan voldoet ook front illuminated.”

Nieuwsbrief 7 is nu ook online te downloaden!